به گزارش پسماند ایران به نقل از خبرگزاری تسنیم ، افزایش جمعیت، تغییر الگوی مصرف، رشد تولید زباله و کمبود زیرساختهای مناسب، مدیریت پسماند را به یکی از چالشهای مهم زیستمحیطی و توسعهای سیستان و بلوچستان تبدیل کرده است؛ موضوعی که علاوه بر تأثیر مستقیم بر سلامت عمومی، میتواند بر آینده منابع طبیعی، گردشگری و اقتصاد استان نیز اثرگذار باشد.
مدیریت پسماند دیگر صرفاً موضوعی مرتبط با نظافت شهری نیست، بلکه به یکی از شاخصهای مهم توسعهیافتگی جوامع تبدیل شده است؛ چراکه نحوه جمعآوری، تفکیک، انتقال و دفع اصولی پسماند، ارتباط مستقیمی با حفاظت از محیط زیست، کاهش آلودگیها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارد.
الهام آبتین، مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در زاهدان با تاکید بر اهمیت مدیریت اصولی پسماند اظهار کرد: مدیریت پسماند تنها یک موضوع خدمات شهری یا نظافت شهرها نیست، بلکه امروز به یکی از مهمترین چالشهای توسعهای، زیستمحیطی و اجتماعی تبدیل شده و از شاخصهای مهم توسعهیافتگی کشورها به شمار میرود.
وی افزود: مدیریت صحیح پسماند نقش مستقیمی در سلامت عمومی جامعه، بهداشت اجتماعی و حفاظت از محیط زیست دارد و به همین دلیل، توجه به این حوزه از الزامات توسعه پایدار محسوب میشود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان با اشاره به عوامل تشدیدکننده معضل پسماند در استان بیان کرد: رشد جمعیت، تغییر الگوی مصرف، افزایش حجم تولید پسماند، نبود زیرساختهای کافی و ضعف در برخی فرآیندهای مدیریتی، موجب شده این حوزه با چالشهای جدی مواجه شود.
دفع غیراصولی پسماند تهدیدی برای خاک، آب و سلامت مردم
آبتین با هشدار نسبت به پیامدهای دفع غیرمجاز زباله تصریح کرد: دفن و رهاسازی غیراصولی پسماند علاوه بر آلودگی خاک و منابع آب زیرزمینی، موجب آلودگی هوا و ایجاد مخاطرات زیستمحیطی و بهداشتی برای جامعه میشود.
وی اظهار کرد: مدیریت پسماند تنها با اقدامات اجرایی و خدماتی محقق نمیشود، بلکه این موضوع ارتباط مستقیمی با فرهنگ عمومی دارد و دستگاههای مختلف در کنار مردم باید در این مسیر نقشآفرینی کنند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان تأکید کرد: همافزایی میان دستگاههای اجرایی، همراهی مردم و اجرای برنامههای آموزشی و فرهنگی، سه ضلع اصلی برای کاهش مشکلات حوزه پسماند است.
وی افزود: بدون مشارکت عمومی و همکاری همه دستگاههای مسئول، دستیابی به مدیریت پایدار پسماند امکانپذیر نخواهد بود و باید نگاه جامعه از جمعآوری و دفع زباله به مدیریت منابع تغییر کند.
تفکیک از مبدأ نخستین گام برای مدیریت اصولی پسماند
آبتین با بیان اینکه تفکیک زباله از مبدأ مهمترین، کمهزینهترین و اصولیترین روش مدیریت پسماند به شمار میرود، اظهار کرد: تحقق این موضوع نیازمند فرهنگسازی گسترده، آموزش مستمر در مدارس و سطح جامعه و همچنین قانونمند شدن فرآیند تفکیک پسماند است.
وی افزود: اجرای صحیح تفکیک پسماند از مبدأ علاوه بر کاهش آلودگیهای زیستمحیطی، نقش مهمی در جلوگیری از آلودگی منابع آب زیرزمینی، خاک و هوا دارد و میتواند از بروز بسیاری از بیماریها و تهدیدات بهداشتی جلوگیری کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان با اشاره به قانون مدیریت پسماند تصریح کرد: در این قانون، وظایف مشخصی برای شهرداریها، دهیاریها و سایر دستگاههای اجرایی تعیین شده و سازمان حفاظت محیط زیست نیز به عنوان نهاد ناظر، بر حسن اجرای این قانون نظارت میکند.
وی خاطرنشان کرد: حل چالش پسماند تنها با همکاری، هماهنگی و ایفای مسئولیت همه دستگاههای مرتبط و مشارکت جدی مردم امکانپذیر است و هیچ دستگاهی به تنهایی قادر به رفع این معضل نخواهد بود.
پسماند تهدیدی که میتواند به فرصت اقتصادی تبدیل شود
آبتین با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به مقوله پسماند گفت: باید از نگاه سنتی به پسماند به عنوان یک «تهدید» عبور کنیم و آن را به عنوان یک «فرصت اقتصادی» مورد توجه قرار دهیم.
وی اظهار کرد: اگر مدیریت پسماند به شکل صحیح برنامهریزی و اجرا شود، دیگر نباید آن را صرفاً یک معضل زیستمحیطی دانست، بلکه میتوان از آن به عنوان ظرفیتی برای ایجاد اشتغال، درآمدزایی و توسعه اقتصادی بهره گرفت.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان افزود: توسعه صنعت بازیافت در حوزههایی مانند پلاستیک، فلزات و سایر مواد قابل بازیافت، علاوه بر کاهش حجم پسماند، زمینه ایجاد فرصتهای شغلی جدید و رونق اقتصادی را فراهم میکند.
وی ادامه داد: یکی از مزیتهای مهم بازیافت، کاهش مصرف منابع طبیعی است؛ چراکه هرچه فرهنگ بازیافت در جامعه نهادینه شود، وابستگی به منابع اولیه کاهش یافته و حفاظت از سرمایههای طبیعی کشور تقویت خواهد شد.
آبتین تصریح کرد: تغییر رویکرد از «دفع پسماند» به «مدیریت منابع» یکی از مهمترین پیشنیازهای موفقیت در این حوزه است و باید در سیاستگذاریها و برنامههای اجرایی مورد توجه قرار گیرد.
زیرساختهای مدیریت پسماند سیستان و بلوچستان نیازمند تقویت
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان با اشاره به ضرورت توسعه زیرساختهای این حوزه گفت: ایجاد و توسعه ایستگاههای انتقال، احداث محلهای استاندارد دفن پسماند، تقویت سرمایهگذاری و حمایت از فعالان حوزه بازیافت، از مهمترین اقداماتی است که باید به صورت جدی دنبال شود.
وی افزود: ارتقای فرهنگ عمومی و آموزش شهروندان نیز یکی از ارکان اصلی مدیریت پایدار پسماند است و بدون همراهی مردم، اجرای هیچ برنامهای در این حوزه به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
آبتین با اشاره به وضعیت زیرساختهای موجود در استان بیان کرد: اگر واقعبینانه به موضوع نگاه کنیم، زیرساختهای مدیریت پسماند در سیستان و بلوچستان همچنان با استانداردهای مطلوب فاصله دارد و در بخشهایی مانند ایستگاههای انتقال، محلهای دفن و تجهیزات مورد نیاز، نیازمند توسعه و بهبود هستیم.
وی خاطرنشان کرد: افزایش حجم تولید پسماند، کمبود ماشینآلات، محدودیت ظرفیت برخی ایستگاههای انتقال و کمبود نیروی انسانی از جمله عواملی است که فرآیند مدیریت اصولی پسماند در استان را با دشواری مواجه کرده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: در برخی مناطق استان، مشکلات زیرساختی موجب انباشت زباله در ایستگاههای انتقال و سایتهای دفن شده و در مواردی نیز شاهد سوزاندن پسماندها هستیم که این اقدام میتواند موجب آلودگی هوا، خاک و منابع آب و تهدید سلامت شهروندان شود.
وی ادامه داد: این مشکلات در نقاط مختلف استان از جمله زاهدان، منطقه سیستان و برخی شهرستانهای بلوچستان وجود دارد و رفع آنها نیازمند تأمین تجهیزات، توسعه زیرساختها، افزایش ظرفیت سایتهای مدیریت پسماند و همکاری مستمر دستگاههای اجرایی است.
سواحل سیستان و بلوچستان؛ سرمایهای ملی که نباید زیر بار پسماند آسیب ببیند
آبتین با اشاره به ارزش زیستمحیطی سواحل سیستان و بلوچستان اظهار کرد: سواحل این استان از بکرترین و ارزشمندترین سواحل کشور به شمار میروند و به دلیل برخورداری از تنوع زیستی منحصربهفرد، یک سرمایه ملی و میراثی ارزشمند برای نسلهای آینده محسوب میشوند.
وی افزود: این سواحل علاوه بر اهمیت زیستمحیطی، ظرفیتهای گستردهای در حوزه گردشگری، اقتصاد دریامحور و توسعه پایدار دارند و حفاظت از آنها نیازمند توجه جدی دستگاههای مسئول و مشارکت عمومی است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان تصریح کرد: با وجود ارزشهای طبیعی این مناطق، در برخی نقاط ساحلی به دلیل توسعهنیافتگی زیرساختهای گردشگری، افزایش حضور گردشگران و رعایت نشدن اصول گردشگری مسئولانه، شاهد افزایش حجم پسماند و برخی آلودگیهای زیستمحیطی هستیم.
وی با اشاره به برخی مناطق بحرانی سواحل استان بیان کرد: بخشهایی از سواحل جنوب سیستان و بلوچستان از جمله محدوده ساحل درک و سواحل شهرستان چابهار با مشکل رهاسازی پسماند مواجه هستند.
آبتین خاطرنشان کرد: این مناطق تنها از منظر گردشگری اهمیت ندارند، بلکه از زیستگاههای مهم گونههای ارزشمند دریایی از جمله لاکپشتهای دریایی به شمار میروند و حفاظت از آنها نیازمند همکاری جدی مردم، گردشگران و دستگاههای متولی است.
وی از گردشگران و مسافران خواست با رعایت اصول گردشگری پایدار از رهاسازی زباله در طبیعت و سواحل خودداری کنند و افزود: حفاظت از سواحل تنها حفاظت از محیط زیست نیست، بلکه به معنای حفظ ظرفیتهای گردشگری، اقتصاد محلی و آینده توسعه استان است.
پسماند چالشی گسترده در مسیر توسعه پایدار استان
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان درباره وضعیت سایتهای مدیریت پسماند در استان اظهار کرد: بر اساس استانداردهای موجود، پسماند باید پس از جمعآوری از مبدأ، به ایستگاههای انتقال منتقل شده و سپس در محلهای دفن بهداشتی و استاندارد مدیریت شود.
وی افزود: با این حال، کمبود زیرساختها، محدود بودن ظرفیت برخی ایستگاههای انتقال، افزایش حجم تولید پسماند، کمبود ماشینآلات و نیروی انسانی، روند اجرای مدیریت اصولی پسماند را با مشکلاتی مواجه کرده است.
آبتین ادامه داد: نتیجه این کمبودها در برخی مناطق، انباشت زباله در ایستگاههای انتقال و حتی سایتهای دفن است که علاوه بر ایجاد مشکلات زیستمحیطی، میتواند سلامت شهروندان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
وی با اشاره به تبعات سوزاندن پسماندها تصریح کرد: سوزاندن زباله اقدامی غیراصولی است که موجب انتشار آلایندهها، آلودگی هوا، آسیب به خاک و تهدید منابع آب میشود و باید از این روش جلوگیری شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: این چالشها در مناطق مختلف استان از جمله زاهدان، منطقه سیستان و برخی شهرستانهای بلوچستان وجود دارد و رفع آنها نیازمند برنامهریزی جامع و همکاری همه دستگاههای مرتبط است.
نظارت محیط زیست بر ساماندهی پسماند و الزام شهرداریها به اقدام
آبتین با تأکید بر نقش نظارتی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: این سازمان به عنوان نهاد ناظر اجرای قانون مدیریت پسماند، پیگیریهای لازم برای رفع مشکلات موجود را از طریق مکاتبات، بازدیدها و نظارت مستمر دنبال میکند.
وی افزود: در همین راستا، مکاتبات لازم با شهرداریهای استان انجام شده و همه شهرداران موظف شدهاند با جدیت بیشتری نسبت به ساماندهی، مدیریت اصولی و کاهش آثار زیانبار پسماند اقدام کنند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: اخیراً پویشی با مشارکت مردم برای افزایش حساسیت عمومی نسبت به موضوع پسماند آغاز شده است تا فرهنگ مسئولیتپذیری اجتماعی در این حوزه تقویت شود.
وی تاکید کرد: مدیریت پسماند یک موضوع فرابخشی است و موفقیت در آن نیازمند همراهی همه دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی، جوامع محلی و شهروندان است.
آبتین گفت: اگر بتوانیم نگاه جامعه را از تولید و دفع بیرویه زباله به سمت کاهش مصرف، تفکیک از مبدأ، بازیافت و استفاده مجدد تغییر دهیم، بخش قابل توجهی از مشکلات موجود در این حوزه برطرف خواهد شد.
وی در پایان تصریح کرد: ساماندهی مدیریت پسماند در سیستان و بلوچستان نیازمند عزم جدی، توسعه زیرساختها و مشارکت عمومی است و سازمان حفاظت محیط زیست این موضوع را تا رسیدن به نتیجه مطلوب با جدیت دنبال خواهد کرد.
