پسماند ایران _به گزارش خبرنگار گروه جامعه پایگاه خبری تحلیلی «تهران پرس»؛ شهر تهران با همه وسعت، جمعیت و امکانات خود، همچنان با معضلاتی روبهرو است که در ظاهر ساده به نظر میرسند اما در بطن خود میتوانند بحرانی جدی را ایجاد کنند. یکی از این مشکلات، رهایی زبالهها در سطح معابر و کنار جویهاست؛ موضوعی که نهتنها از نظر ظاهری نازیباست، بلکه تبعات بهداشتی و اجتماعی گستردهای به همراه دارد. در بسیاری از محلات، سطلهای فلزی توسط شهرداری تعبیه شدهاند، اما همچنان شاهد پراکندگی کیسههای زباله در کنار جویها و پیادهروها هستیم. این وضعیت محیطی مساعد برای گربهها، موشها و حشرات فراهم میکند و چرخهای از آلودگی و بیماری را رقم میزند.
پرسشی جدی برای شهروندان
سئوال اصلی اینجاست: چرا باوجود وجود مخازن زباله، بخشی از شهروندان همچنان ترجیح میدهند زبالهها را رها کنند؟ آیا موضوع فقط به کمبود آگاهی بازمیگردد یا راحتطلبی و نبود فرهنگ درست مدیریت پسماند نیز در آن نقش دارد؟ پاسخ به این پرسش کلیدی میتواند به مسئولان شهری کمک کند تا راهکاری عملی برای بهبود وضعیت پیدا کنند. برخی کارشناسان معتقدند اگر آموزش عمومی و فرهنگسازی جدیتری در دستور کار قرار گیرد، میتوان بخش بزرگی از این معضل را حل کرد.
موشها؛ مهمانان ناخوانده شهر
در مناطق مرکزی و پرتراکم تهران، رهایی زبالهها زمینهساز افزایش جمعیت موشها شده است. هرچند شهرداری طرحهایی نظیر طعمهگذاری و بهسازی محیط را اجرا کرده، اما همچنان چالش حضور موشها پابرجاست. این جوندگان نهتنها بهداشت محیط را به خطر میاندازند، بلکه میتوانند ناقل بیماریهای خطرناک باشند. تجربه جهانی نشان میدهد که تنها راهکار مؤثر، مدیریت دقیق زباله و جلوگیری از تغذیه جوندگان است. در غیر این صورت، تهران همچنان با این مهمانان ناخوانده درگیر خواهد بود.
زبالهگردها؛ روی دیگر ماجرا
زبالهگردها بخش دیگری از معضل زباله در تهراناند. این افراد که اغلب از طبقات آسیبپذیر جامعه هستند، با گشتن در سطلها بهدنبال مواد بازیافتی همچون کاغذ، کارتن، پلاستیک و فلزات میگردند. فعالیت آنان از یک سو به کاهش حجم زبالههای دفنی کمک میکند، اما از سوی دیگر مشکلات بهداشتی و اجتماعی زیادی به همراه دارد. حضور روزانه چندین زبالهگرد در کنار هر مخزن، چهرهای نازیبا برای شهر ایجاد کرده و سلامت آنان را نیز در معرض خطر جدی قرار میدهد.
روایت شهروندان از میدان منیریه تا خیابان انقلاب
ابوالفضل مدنی، ساکن میدان منیریه، در گفتگو با خبرنگار ما میگوید: «تقریباً هر سطل زباله سه تا چهار زبالهگرد دارد که مرتب در حال جستوجو هستند. این وضعیت نهتنها آزاردهنده است، بلکه نشاندهنده نبود مدیریت اصولی در حوزه پسماند شهری است.»
از سوی دیگر، یاسر امیدی نیز هشدار میدهد: «اگر موضوع رهایی زبالهها و فعالیت بیرویه زبالهگردها جدی گرفته نشود، در آیندهای نهچندان دور با بحرانی مواجه خواهیم شد که مدیریت آن دشوارتر خواهد بود.»
وقتی فرهنگسازی اولویت دارد
بخشی از این معضل به عملکرد نهادهای شهری بازمیگردد، اما بخش دیگر آن مستقیماً به رفتار شهروندان مرتبط است. رها کردن زبالهها در جویها یا کنار خیابانها عملی است که صرفاً ناشی از بیتوجهی به مسئولیت اجتماعی است. اگر هر شهروندی وظیفه خود را در قبال حفظ پاکیزگی شهر انجام دهد، بخش زیادی از مشکلات کاهش مییابد. رسانهها نیز در این زمینه نقشی جدی دارند و میتوانند با اطلاعرسانی و آموزش مداوم، الگوی رفتاری مطلوب را ترویج کنند.
نگاه مدیریت شهری به آینده
محسن قضاتلو، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، در این زمینه میگوید: «زمانی که تفکیک از مبدأ بهدرستی اجرا نشود، زبالهگردها به سراغ مخزنها میروند. ما در شهرداری طرحهایی برای کاهش این معضل داریم، اما بدون همراهی شهروندان نمیتوان انتظار تغییر جدی داشت.» او تأکید میکند که برای موفقیت در مدیریت پسماند، باید مشارکت مردم در کنار اقدامات اجرایی شهرداری قرار گیرد.
تجربههای جهانی نشان داده است که شهرهای بزرگ تنها زمانی در حوزه مدیریت پسماند موفق میشوند که همکاری همهجانبه میان مسئولان، رسانهها و مردم شکل گیرد. تهران نیز از این قاعده مستثنی نیست. اگرچه امکاناتی مانند سطلهای فلزی و طرحهای مختلف شهرداری وجود دارد، اما بدون فرهنگسازی، آموزش و مشارکت واقعی مردم، هیچ طرحی به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
بحران کوچک اما جدی
رهایی زبالهها در سطح شهر شاید در نگاه نخست یک مشکل کوچک و روزمره به نظر برسد، اما این موضوع زمینهساز مشکلات بزرگتری همچون گسترش بیماریها، افزایش جمعیت موشها و شکلگیری اقتصاد غیررسمی زبالهگردی است. حل این بحران نیازمند نگاهی جامع، برنامهریزی دقیق و البته مسئولیتپذیری اجتماعی شهروندان است. تنها با همافزایی همه این عناصر است که میتوان آیندهای پاکیزهتر برای تهران متصور شد.
